ข้อเสนอจาก “ผู้ใช้จักรยาน” ในเมือง แก่ผู้สมัครผู้ว่าฯกทม.
แม้จะเผยแพร่ในเว็บไซต์มูลนิธิโลกสีเขียว (www.greenworld.or.th) กว่าสัปดาห์แล้ว แต่สำนักข่าวอิศรา (www.isranews.org) เห็นว่า เป็นข้อเสนอที่น่าสนใจเข้ากับสถานการณ์ที่การหาเสียงเลือกตั้งผู้ว่าราชการ กทม.กำลังเข้มข้น จึงขออนุญาตหยิบมาเผยแพร่อีกครั้ง
สรุปข้อเสนอจากผู้ใช้จักรยานในเมือง
เพื่อประกอบนโยบายจักรยานสัญจรแก่ผู้สมัครผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร
เนื่องในวาระเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ปี พ.ศ. 2556 มูลนิธิโลกสีเขียว Bangkok Bicycle Campaign และสมาคมจักรยานเพื่อสุขภาพไทย ได้จัดโครงการ “Vote Bike 2013” ทำการรวบรวมและสรุปความ คิดเห็นจากเครือข่ายผู้ใช้จักรยานในกรุงเทพฯ เพื่อเป็นข้อเสนอจากประชาชนอันจะเป็นประโยชน์แก่ผู้สมัครผู้ว่าฯ นำไปพิจารณาประกอบนโยบายพัฒนาเมืองให้เป็นมิตรต่อจักรยาน และเป็นเมืองที่น่าอยู่มากขึ้นแก่ทุกคน โดยรวบรวมข้อคิดเห็นทั้งจากผู้เข้าร่วมงาน a day BIKE FEST 2012 (พฤศจิกายน 2555) และจากเครือข่ายสังคม facebook (ธันวาคม 2555)
ข้อเสนอทั้งหมดแบ่งออกได้เป็น 4 ส่วน ได้แก่ 1) ข้อเสนอที่เป็นภาพรวม 2) ข้อเสนอด้านระบบสัญจรและกายภาพ 3) ข้อเสนอด้านกฎหมายและมาตรการสนับสนุน และ 4) ข้อเสนอด้านการสื่อสารและรณรงค์ โดยข้อเสนอที่ขีดเส้นใต้ไว้เป็นข้อเสนอที่มีคนนำเสนอและเห็นพ้องต้องกันมากที่สุด
ทั้งนี้ ในการวางแผนดำเนินการจำเป็นต้องมีรายละเอียดประกอบอีกมากมาย ซึ่งกลุ่มผู้ใช้จักรยานควรเข้าไปมีส่วนร่วม และพร้อมจะสนับสนุนผู้ว่าฯ ที่มีนโยบายเพื่อจักรยาน
1.ข้อเสนอในภาพรวม
การส่งเสริมให้ประชาชนสามารถใช้จักรยานสัญจรในเมืองได้อย่างสะดวกและ ปลอดภัย ควบคู่ไปกับการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนที่มีคุณภาพ เป็นองค์ประกอบสำคัญในการพัฒนาเมืองให้น่าอยู่สำหรับชีวิตคนที่ต้องอยู่ร่วม กันหลายล้านคน เป็นแนวทางที่จะช่วยแก้ปัญหาได้หลายประการ อาทิ ปัญหาการจราจรติดขัด ปัญหามลพิษทางอากาศ ลดการใช้พลังงาน ลดปล่อยคาร์บอนที่ทำให้โลกร้อน ลดอุบัติเหตุบนท้องถนน เกื้อหนุนเศรษฐกิจ ลดความเหลื่อมล้ำ และกระตุ้นความสัมพันธ์ในสังคม โดยควรมีการวางเป้าเพิ่มจำนวนการใช้จักรยานในเมืองอย่างชัดเจน ในระยะยาวควรให้ถึงร้อยละ 20 หรือมากกว่านั้น
ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครที่ดำเนินนโยบายส่งเสริมการสัญจรด้วยจักรยานอย่าง จริงจังจะกลายเป็นตำนานในหน้าประวัติศาสตร์ที่สังคมจารึกและจดจำ
2.ข้อเสนอด้านระบบสัญจรและกายภาพ
ทางสัญจร
- โครงข่ายระบบเส้นทางจักรยานที่ใช้ได้จริงและปลอดภัยทั่วเมืองโดยมีรายละเอียด ดังนี้ พื้นผิวราบเรียบและต่อเนื่อง เปลี่ยนฝาท่อให้เรียบ ไม่มีร่องที่ล้อจักรยานตกได้ ไม่มีสิ่งกีดขวาง เช่น รถจอด แผงลอย มีแนวกั้นปลอดภัยระหว่างเลนจักรยานกับรถยนต์ ในพื้นที่ที่ทำได้ มีแนวทางควบคุมความเร็วรถยนต์ในพื้นที่ที่ต้องใช้พื้นผิวถนนร่วมกัน จักรยานสามารถวิ่งได้2ทาง(contra-flow) บนถนนที่กำหนดให้รถยนต์วิ่งทางเดียว
- เพิ่มพื้นที่บนถนนให้แก่คนเดินและจักรยานมากขึ้น โดยออกมาตรการลดการใช้รถยนต์ส่วนตัว และปรับปรุงระบบขนส่งมวลชน สำหรับถนนตัดใหม่ต้องมีเลนจักรยานประกอบด้วย โดยออกแบบร่วมกับกลุ่มผู้ใช้จักรยาน
- ทางข้ามที่สะดวกและปลอดภัย อาทิ ไฟจราจรตามทางม้าลาย ทางลาดเข็นจักรยานขึ้นบันไดสะพาน โดยระบบสัญญาณไฟจราจรควรให้ความสำคัญแก่คนเดินและจักรยานมากกว่ารถยนต์ เช่น ได้สัญญาณไฟเขียวถี่กว่า
สิ่งอำนวยความสะดวก
- ที่จอดจักรยานที่ปลอดภัยจากการโจรกรรมเชื่อมต่อกับระบบขนส่งมวลชน
- ระบบยืมหรือเช่าจักรยานสาธารณะทั่วเมือง
- ป้ายระบบสัญจร/จอดจักรยานที่ชัดเจน
- ปลูกต้นไม้ริมทางให้ร่มรื่น
พื้นที่สาธารณะปลอดรถยนต์
- จัดสรรโซนปลอดรถยนต์ในเขตต่างๆ ทั่วเมือง เป็นโซนคนเดินและจักรยาน
- ทางเดินและทางจักรยานเลียบคลอง ช่วยกระตุ้นการดูแลสภาพคูคลองในเมือง
- ทางจักรยานตัดผ่านสวนสาธารณะ/พื้นที่สีเขียว เป็นทางลัดเพื่อการสัญจร
อื่นๆ
- ศึกษารายละเอียดระบบจักรยานที่ประสบความสำเร็จในประเทศอื่น เช่น ประเทศเนเธอร์แลนด์ หรือเมืองโบโกตา ประเทศโคลอมเบีย เพื่อนำมาประยุกต์ใช้ในกรุงเทพฯ
3.ข้อเสนอด้านกฎหมายและมาตรการสนับสนุน
มาตรการทางเศรษฐกิจ
- ลดภาษีหรือยกเลิกภาษีจักรยานทุกประเภท (ปัจจุบัน เฉพาะจักรยานกีฬาได้ภาษีร้อยละ 1 แต่จักรยานประเภทอื่นที่เหมาะต่อการสัญจรในเมืองมีภาษีสูงถึงร้อยละ 30) หรือออกโครงการคืนภาษีจักรยานคันแรก
- มาตรการลดใช้รถยนต์ส่วนตัว อาทิ ตั้งเขตเก็บค่าจราจรติดขัดจากรถยนต์ส่วนตัวโดยเริ่มในเขตเล็กๆ
ก่อนเพื่อศึกษาผลกระทบและปรับปรุงรายละเอียดต่อไป เช่น ย่านท่องเที่ยวเมืองเก่า ย่านกลางเมือง ย่านธุรกิจ
- เก็บภาษีปล่อยคาร์บอนจากยานพาหนะที่ใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล นำมาใช้ส่งเสริมระบบจักรยาน หรือเพิ่มภาษีบำรุงท้องถิ่นจากผู้มี/ใช้รถยนต์ส่วนตัว
- ผู้ประกอบการธุรกิจ/อาคารที่มีระบบส่งเสริมจักรยาน ได้ลดหย่อนภาษี
- ให้เครดิตคาร์บอนหรือลดหย่อนภาษีแก่ผู้ใช้จักรยาน ถ้าสามารถจัดสรรระบบบันทึกการใช้จักรยานได้
- สร้างแรงจูงใจในรูปแบบสิทธิพิเศษแก่ผู้ใช้จักรยานในการรับบริการทั้งในภาค รัฐและเอกชน อาทิ ลดหย่อนค่าเล่าเรียน ลดราคาสินค้า ลดหย่อนค่ารักษาพยาบาล(ข้อเสนอนี้มีความเห็นแย้งอยู่บ้าง)
กฎระเบียบ
- บังคับใช้กฎจราจรอย่างจริงจังโดยเฉพาะดูแลไม่ให้รถยนต์และมอเตอร์ไซค์ละเมิดสิทธิคนเดินและจักรยาน
- ส่งเสริมให้ใช้จักรยานร่วมกับระบบขนส่งมวลชน และสามารถนำจักรยานขึ้นขนส่งมวลชนต่างๆ ได้ โดยจัดสรรไม่ให้เบียดผู้โดยสารท่านอื่น
- ปรับปรุงการสอบใบขับขี่รถยนต์ ให้รวมเนื้อหาการใช้ถนนร่วมกับจักรยาน
- ออกใบขับขี่จักรยาน รวมทั้งกฎระเบียบเพื่อความปลอดภัยในการใช้จักรยานอื่นๆ เช่น ติดเบรกจักรยานระบบฟิกซ์เกียร์(ข้อเสนอเรื่องเบรกนี้มีความเห็นแย้งอยู่ บ้าง)
- ออก พ.ร.บ. คุ้มครองผู้ใช้จักรยาน
อื่นๆ
- มาตรการป้องกันการโจรกรรมจักรยาน เช่น ระบบป้ายทะเบียนจักรยาน
4.ข้อเสนอด้านการสื่อสารและรณรงค์
- จัดให้มี“วันจักรยาน” หรือ “วันปลอดรถยนต์” เดือนละครั้งหรืออาทิตย์ละครั้ง โดยกำหนดโซนปลอดรถยนต์ส่วนตัว เปิดถนนให้เป็นพื้นที่สาธารณะสำหรับคนเดิน จักรยาน และขนส่งมวลชนเท่านั้น ทั้งนี้ อาจเริ่มในย่านท่องเที่ยวหรือย่านการค้าเล็กๆ ก่อน เพื่อติดตามผลต่อไป
- ประชาสัมพันธ์การแบ่งปันใช้ถนนร่วมกัน
- รณรงค์“เลิกออกรถ(ยนต์) เลิกจน เลิกติด”
- รณรงค์กับตำรวจจราจรให้เข้าใจและสนับสนุนจักรยาน รวมทั้งส่งเสริมให้ตำรวจปั่นจักรยาน
- ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์จักรยานสยาม ถ่ายทอดเรื่องราวประวัติจักรยานในประเทศไทย ตลอดจนข้อมูลเครือข่ายแก่มือใหม่อยากปั่น
- ส่งเสริมกีฬาจักรยาน อาทิ ตามโรงเรียน หรือมีสนามจักรยานผาดโผน