ห้องประชุมที่กำลังรับฟังการเสวนาหัวข้อ "ไฟใต้...โจทย์ใหญ่ประเทศไทย" ที่สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย เมื่อวันพุธที่ 17 ก.ค.2556 เงียบกริบไปพักใหญ่ เพราะทุกคนนิ่งฟัง ปาตีเมาะ เปาะอิแตดาโอะ นายกสมาคมผู้หญิงเพื่อสันติภาพ พูดถึงปัญหาใต้ในมุมมองของผู้หญิงในพื้นที่

โชคชัย วงษ์ตานี อาจารย์ประจำสถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ (ม.อ.หาดใหญ่) ผู้เชี่ยวชาญด้านกระบวนการสันติภาพและประวัติศาสตร์ "ปาตานี" ให้สัมภาษณ์แบบยาวๆ กับ "ทีมข่าวอิศรา" เกี่ยวกับประเด็นร้อนที่ชายแดนใต้ โดยเฉพาะหลากหลายคำถามเรื่องการพูดคุยสันติภาพ และข้อเรียกร้องที่ยอมรับได้ยากของกลุ่มบีอาร์เอ็น

เหตุลอบวางระเบิดรถยูนิม็อก (Unimog ; รถบรรทุกขับเคลื่อนสี่ล้อขนาดกลาง) ของกองร้อยทหารราบที่ 4021 (ร้อย ร.4021) หน่วยเฉพาะกิจยะลา 13 ที่ อ.กรงปินัง จ.ยะลา เมื่อวันเสาร์ที่ 29 มิ.ย.2556 เป็นเหตุให้ทหารหาญต้องเสียชีวิตถึง 8 นายในคราวเดียวนั้น จัดว่าเป็นเหตุสะเทือนขวัญจากชายแดนใต้ที่สร้างความสลดใจให้ผู้คนมากที่สุดครั้งหนึ่งในรอบปีนี้เลยทีเดียว

แม้รัฐบาลและฝ่ายความมั่นคงจะออกมายืนกรานอย่างแข็งกร้าวไม่รับเงื่อนไขและข้อเรียกร้องของบีอาร์เอ็นกลุ่มนายฮัสซัน ตอยิบ ทุกข้อ ทว่าหากลองไปฟังเสียงคนในพื้นที่ชายแดนใต้จริงๆ แล้ว อาจได้รับรู้ถึงทัศนะที่แตกต่างออกไป

แม้การพูดคุยสันติภาพระหว่างตัวแทนรัฐบาลไทย กับตัวแทนกลุ่มผู้เห็นต่างจากรัฐ นำโดยขบวนการบีอาร์เอ็นกลุ่มของ นายฮัสซัน ตอยิบ จะดำเนินมาอย่างเป็นทางการต่อเนื่องถึง 3 ครั้ง ระยะเวลานานกว่า 3 เดือนแล้ว แต่ความเป็น "ตัวจริง" ของคู่เจรจาของรัฐบาลไทย โดยเฉพาะตัวนายฮัสซัน ก็ยังคงถูกตั้งคำถาม