เหตุการณ์คนร้ายบุกยึดห้างสรรพสินค้า “โกลบอลเฮ้าส์” ซึ่งจำหน่ายวัสดุก่อสร้างแบบครบวงจร ในพื้นที่ อ.เมือง จ.ปัตตานี เมื่อวันที่ 29 ส.ค.69 ที่ผ่านมา พร้อมวางระเบิดป่วน 3 ลูก และพยายามก่อวินาศกรรมซ้ำด้วย “โชเลย์บอมบ์” แต่เจ้าหน้าที่สามารถเก็บกู้ได้ทันนั้น
จังหวะการเข้าเก็บกู้และเก็บหลักฐานในที่เกิดเหตุของเจ้าหน้าที่ พบวัตถุพยานตกอยู่ในที่เกิดเหตุชิ้นหนึ่ง ทั้งสะดุดตา และน่าสนใจ
วัตถุชิ้ันนี้คือ “นาฬิกา” เป็นนาฬิกาข้อมือแบบเข็มบอกเวลา แต่นาฬิการเรือนนี้ปล่อยผ่านไม่ได้ เพราะตัวเลขบนหน้าปัดเป็นเลขอาหรับ ทั้งยังมีรูปภาพแผนที่ “ปาตานีดารุสลาม เป็นลายธงบีอาร์เอ็น” และมีคำภาษารูมี (ภาษามลายูที่ใช้ตัวอักษรภาษาอังกฤษ) เขียนว่า “PATANI” ซึ่งเป็นคำที่กลุ่มขบวนการที่อ้างอุดมการณ์แบ่งแยกดินแดนและแนวร่วม ใช้เรียกพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ว่าเป็นดินแดน “ปาตานี” เป็นดินแดนที่พวกตนต้องการแบ่งแยกออกไปจากรัฐไทย
เจ้าหน้าที่เชื่อว่า นาฬิกาที่พบในที่เกิดเหตุ น่าจะเป็นความจงใจทิ้งไว้ของกลุ่มผู้ก่อเหตุรุนแรง โดยตัวนาฬิกาที่พบไม่มียี่ห้อ เป็นนาฬิกาพลาสติกทั่วไปที่มูลค่าไม่สูงนัก คาดว่าเป็นนาฬิกาสั่งทำขึ้นมาเฉพาะกลุ่มเพื่อใช้กันเอง และทำเพื่อเป็นสัญลักษณ์แสดงถึงความเชื่อในอุดมการณ์แบ่งแยกดินแดน รวมถึงใช้เป็น “สัญลักษณ์บอกฝ่าย” ที่แสดงความเป็นพวกเดียวกัน
“ทีมข่าวอิศรา” พยายามแกะรอยเพื่อเสาะหาต้นตอของนาฬิกา ว่าสามารถสั่งทำ หรือซื้อหาได้จากที่ไหน
จากการสืบค้นในสื่อสังคมออนไลน์พบว่า มีการโพสต์ขายนาฬิกาพลาสติกแบบเดียวกันนี้ในโซเชียลมีเดีย แต่มีรูปแบบหลากหลายมากกว่า มีทั้งแบบที่เปลี่ยนจากรูปแผนที่ปาตานีดารุสลาม เป็นรูปธงบีอาร์เอ็น พร้อมเขียนของความว่า “ANAK PATANI” แปลว่า “เด็กปาตานี” และมีชื่อตัวเองใส่เอาไว้ด้วย หรือบางเรือนก็ใช้ตัวหนังสือภาษาอาหรับทั้งหมด บางเรือนมีการใส่รูปผู้ที่สั่งทำลงไปด้วย โดยขายกันในราคาเรือนละ 199 บาท
นอกจากนั้น ยังพบนาฬิกาในลักษณะเดียวกันนี้อยู่ในรูปแบบของนาฬิกายี่ห้อดัง ซึ่งมีการโพสต์ขายกันในโซเชียลมีเดียเช่นกัน สนนราคาหลักพัน โดยรูปแบบบนเรือนหน้าปัดนาฬิกาคล้ายกับที่พบในที่เกิดเหตุ “โกลบอลเฮ้าส์” คือมีแผนที่ปาตานีดารุสลาม พร้อมคำว่า “PATANI” แต่ตัวเลขในหน้าปัดเป็นเลขอารบิก มียี่ห้อนาฬิกาอยู่บนหน้าปัดด้วย ตัวเรือนก็เป็นโลหะ สายนาฬิกาเป็นผ้าสีเขียวขี้ม้า ดูมีมูลค่าสูงกว่าเรือนที่ทิ้งไว้ หรือทำหล่นไว้
ตรวจสอบจากภาพพบว่าเป็น นาฬิกาเรือนที่พบในสื่อสังคมออนไลน์ในรูปแบบที่ดูมีราคานี้ ยี่ห้อ Timex Campar ซึ่งปกติเดิมนาฬิการุ่นนี้จะไม่มีรูปแผนที่ปาตานีดารุสลาม และไม่มีคำว่า PATANI แต่ในรายละเอียดที่โพสต์ขายระบุว่า เป็นนาฬิกายี่ห้อ Timex Campar รุ่น PATANI เป็นนาฬิกาใหม่รุ่นลิมิเต็ด ผลิตแค่ 300 เรือนทั่วโลก ขายในราคา 1,xxx บาท
อย่างไรก็ดี ไม่มีข้อมูลยืนยันแน่ชัดว่า เป็นการสั่งทำนาฬิการุ่นลิมิเต็ดไปยังเจ้าของแบรนด์ Timex จริงๆ หรือเป็นแค่นาฬิกาที่ทำเลียนแบบ ก๊อปปี้แบรนด์ดังมาจำหน่ายอัพราคากันแน่
นาฬิกา PATANI หากมองในมุมของเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงเชื่อว่า เป็นสัญลักษณ์แสดงความเป็นพวกเดียวกันของคนในกลุ่มขบวนการ แต่เมื่อ “ทีมข่าวอิศรา” ตรวจพบว่า มีการขายนาฬิกาลักษณะเดียวกันนี้อย่างแพร่หลายในโซเชียลมีเดีย จึงอาจสันนิษฐานได้ว่าเป็นการเผยแพร่อุดมการณ์รัฐปาตานี ในลักษณะ “ซอฟต์พาวเวอร์” ผ่านรูปแบบนาฬิกา ซึ่งเป็นทั้งอุปกรณ์บอกเวลา และเป็นเครื่องประดับอย่างหนึ่งหรือไม่
ทั้งที่จริงๆ แล้ว ผู้ผลิตนาฬิกาในรูปแบบนี้มาจำหน่ายในโซเชียลฯ รวมถึงผู้ที่ซื้อนาฬิกามาใส่ อาจจะไม่ได้เป็นกลุ่มขบวนการ หรือเกี่ยวข้องใดๆ กับกลุ่มขบวนการแบ่งแยกดินแดนก็เป็นได้ แต่อาจมองว่าเป็นอัตลักษณ์ เป็นสัญลักษณ์ของคนพื้นที่ แล้วซื้อมาใส่กันเป็นแฟชั่น
ก่อนหน้านี้ช่วงปี 2559 เคยปรากฎภาพกลุ่มนักกิจกรรมและกลุ่มนักศึกษาที่เคลื่อนไหวเรียกร้องสิทธิในการกำหนดใจตนเอง หรือ Self - determination ในพื้นที่ชายแดนใต้ สวมเสื้อยืดสกรีนรูปแผนที่ดินแดน 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ และสกรีนคำว่า “TANAH PERKASA MELAYU UTARA” แปลตรงตัวเป็นภาษาไทยว่า “ดินแดนอาณาจักรมลายูตอนเหนืออันยิ่งใหญ่” ซึ่งเป็นการทำออกมาจำหน่ายอย่างแพร่ในพื้นที่มาแล้ว
โดยเสื้อยืดดังกล่าวถูกฝ่ายเจ้าหน้าที่มองไปในประเด็นความมั่นคง มองเป็นภาพแผนที่ดินแดน “ปาตานี” ตามแบบที่กลุ่มที่มีความคิดและมีอุดมการณ์แบ่งแยกดินแดนใช้ แต่เลี่ยงไปใช้คำว่า “มลายู” จนทางเจ้าหน้าที่ได้เชิญบุคคลในภาพมาคุย เนื่องจากสุ่มเสี่ยงผิดกฎหมาย
นอกจากนี้ ที่ผ่านมาในเหตุการณ์ยิงปะทะ และวิสามัญฆาตกรรมกลุ่มผู้ก่อความไม่สงบหลายครั้ง ในสัมภาระของบุคคลที่ถูกวิสามัญฯ จะพบอาร์มบอกฝ่าย เป็นสัญลักษณ์รูปธงบีอาร์เอ็น มีตีนตุ๊กแกที่สามารถติดแขนเสื้อ หรือหน้าอกเสื้อได้ ซึ่งกรณี “อาร์ม BRN” ชัดเจนว่าเป็นสัญลักษณ์บอกฝ่ายในการต่อสู้กับเจ้าหน้าที่รัฐของกลุ่มติดอาวุธ
เมื่อภาพธง BRN แผนที่ปาตานีดารุสลาม และคำว่า “PATANI” ในมุมมองของฝ่ายความมั่นคง เป็นสัญลักษณ์กลุ่มขบวนการ กลุ่มก่อความไม่สงบ กลุ่มแบ่งแยกดินแดน แต่วันนี้สิ่งเหล่านี้ได้แพร่หลายไปในสังคมคนรุ่นใหม่ในพื้นที่ชายแดนใต้ โดยคนรุ่นใหม่เหล่านั้นอาจไม่ได้เกี่ยวข้องกับขบวนการแบ่งแยกดินแดนโดยตรง อาจมองเป็นแค่แฟชั่น หรือเข้าใจว่าเป็นอัตลักษณ์ของพื้นที่
เรื่องนี้จึงมีความอ่อนไหวซ่อนอยู่ในตัวเอง และถึงเวลาหรือยังที่ฝ่ายความมั่นคงต้องออกมาสร้างความชัดเจน ว่าเป็นเสรีภาพในการผลิตและจำหน่าย รวมถึงซื้อหามาสวมใส่ หรือจะมองว่าเป็นการกระทำที่ละเมิดกฎหมาย กระทบกับความมั่นคง...กันแน่!
