
ปัญหาชายแดนใต้มีหลายมิติ หลักๆ ก็คือ มิติความมั่นคง การพูดคุยเจรจา และงานพัฒนา
ในหมู่ผู้รู้ หรือ “กูรูไฟใต้” หาได้ไม่ง่ายนักสำหรับใครก็ตามที่จะเชี่ยวชาญทั้ง 3 เรื่องนี้พร้อมกัน
เพราะบางคนอาจจะเชี่ยวชาญงานความมั่นคง แต่สอบตกเจรจา บางคนเก่งงานพัฒนา แต่ไม่รู้ความอ่อนไหวทางทหาร
แต่สำหรับ พล.ท.ภราดร พัฒนถาบุตร อดีตเลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) และอดีตหัวหน้าคณะพูดคุยสันติภาพจังหวัดชายแดนภาคใต้คนแรก หลังจากรัฐบาลไทยตัดสินใจเปิดโต๊ะพูดคุย “แบบเปิดเผย - อย่างเป็นทางการ” เป็นครั้งแรกเมื่อปี 2556 ในรัฐบาล นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ต้องถือว่าเป็นหนึ่งในบุคคลที่ “ครบเครื่องเรื่องไฟใต้”
เพราะทำงานกำกับทั้งนโยบายความมั่นคง ซึ่งครอบคลุมทุกมิติ ทั้งภัยคุกคาม และผลกระทบต่อเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตของพี่น้องประชาชน แถมยังเคยเป็นหัวหน้าคณะพูดคุยฯ และทำหน้าที่นี้ “คนแรก” เสียด้วย
พล.ท.ภราดร หรือ “เสธ.แมว” ได้วิเคราะห์เจาะลึกถึงแนวทางการแก้ไขปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ยืดเยื้อมานานกว่า 22 ปี โดยชี้ประเด็นที่เป็นเหตุปัจจัยเอาไว้อย่างน่าสนใจ
- ความล้มเหลวเชิงโครงสร้าง
- ปัญหาผลประโยชน์ทับซ้อนของเจ้าหน้าที่รัฐ
- ภัยแทรกซ้อน
พร้อมเสนอแนะยุทธศาสตร์การพูดคุยที่ต้องเดินควบคู่ไปกับการประกาศ “พื้นที่ปลอดภัย” ครอบคลุมทั้ง 37 อำเภอ เพื่อพิสูจน์ทราบตัวตนที่แท้จริงของกลุ่มขบวนการ
@@ ทำไมพูดคุยดับไฟใต้ แค่ซอยเท้าอยู่กับที่!
“ผมเป็นหัวหน้าคณะพูดคุยคนแรก โดยมีข้อตกลงที่ล็อกไว้ชัดเจนตั้งแต่ต้นว่า การพูดคุยทุกอย่างต้องอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญไทย คือ เป็นรัฐเดี่ยว แบ่งแยกมิได้ ซึ่งในยุคของผมที่เป็นรัฐบาลประชาธิปไตย ความหวาดระแวงยังมีไม่มาก แต่เมื่อเปลี่ยนผ่านสู่ยุครัฐบาลที่มาจากการยึดอำนาจ สืบทอดอำนาจ ผู้นำมาจากทหาร ฝ่ายขบวนการจึงมองว่าเป็นปรปักษ์ ทำให้เกิดความไม่ไว้วางใจ”
“การจะพูดคุยให้เกิดประสิทธิผลมันต้องเกิดความวางใจก่อน ตอนนี้พอต่อจากรุ่นผม มันเป็นรัฐบาลยึดอำนาจ ฝ่ายขบวนการเขาก็บอก เฮ้ย...นั่นมันปรปักษ์กับเราโว้ย ฉะนั้นเราจะวางใจได้หรือ ในขณะเดียวกัน ฝ่ายทหารที่มีอำนาจก็บอกว่า ถ้าเราไม่ยึดการพูดคุยไว้ เราก็จะถูกต่างชาติมองได้ว่าไม่แก้ปัญหาด้วยสันติวิธี มันก็เลยมีการพูดคุยกันแบบซอยเท้าเคลื่อนไหว แต่ไม่คืบหน้าเท่าที่ควร”
พล.ท.ภราดร สรุปในประเด็นแรกว่า ปัจจุบันเมื่อบรรยากาศการเมืองกลับสู่รัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง สัญญาณความไว้วางใจจึงเริ่มกลับมาอีกครั้ง
@@ ป่วนใต้ขยายพื้นที่ เพราะเจ้าหน้าที่อ่อนแอ
แต่ในสายตาของอดีตเลขาธิการ สมช. ก็ตั้งข้อสังเกตถึงการขยายวงของสถานการณ์ความรุนแรง จากเดิมที่กันแนวเขตอยู่เพียง 4 อำเภอของ จ.สงขลา แต่ปัจจุบันเหตุการณ์ได้ทะลุไปถึง จ.สตูล ซึ่งในอดีตเป็นเพียงพื้นที่ซ่อนอาวุธ การเกิดเหตุรุนแรงในพื้นที่ใหม่สะท้อนให้เห็นว่า พื้นที่เริ่มไม่ปลอดภัย และจะส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจ การลงทุน และการท่องเที่ยวโดยตรง
ที่สำคัญ การที่โจรสามารถเข้าไปปฏิบัติการขยายวงได้ สะท้อนให้เห็นถึงความอ่อนแอของเจ้าหน้าที่รัฐอย่างชัดเจน
“เมื่อโจรมันไปปฏิบัติการได้ แสดงว่าเจ้าหน้าที่รัฐเรามันไม่เข้มแข็งหรือเปล่า เราเอาไม่อยู่ พอเอาไม่อยู่มันก็ขยายวงไง สิ่งที่น่ากังวลที่สุดคือ มันจะนำไปสู่การที่ประชาชนจะไม่เชื่อมั่นในเจ้าหน้าที่รัฐ ในการประกันความปลอดภัย”
@@ ตัวแทนบนโต๊ะพูดคุย “ไม่ใช่ตัวจริง”
พล.ท.ภราดร ตั้งคำถามตัวโตถึงกระบวนการพูดคุยที่กำลังดำเนินการอยู่ว่า บุคคลที่ฝ่ายอำนวยความสะดวก (มาเลเซีย) หรือองค์กรต่างประเทศนำมานั่งโต๊ะเจรจานั้น ใช่ “ตัวจริง” ที่สั่งการอยู่ในพื้นที่หรือไม่
“พี่น้องประชาชนเริ่มถามกลับว่า เฮ้ย! มันใช่เหรอ ไอ้ตัวจริงนี่มันอยู่ในประเทศเราหรือเปล่าวะ ที่มันก่อเหตุกันอยู่ทุกวันเนี่ยมันต้องคือตัวจริงสิ เพราะมันเป็นคนก่อเหตุ... บางครั้งไปเจอมาตรการไล่ติดตามฆ่าเถอะ ถ้าเราไปฆ่าแล้วเราจะรู้เหรอ ถ้าเราจับเป็นๆ เราก็จะได้มาสืบสวนขยายผลต่อยอดไป แล้วจะเริ่มเห็นชัดว่าเป็นตัวจริง”
@@ เหตุรุนแรงที่แท้ “ผสมโรง” ภัยแทรกซ้อนสปอนเซอร์
พล.ท.ภราดร ยังชี้ให้เห็นถึงความซับซ้อนของกลุ่มขบวนการ ไม่ว่าจะเป็น BRN, PULO หรือ BIPP ที่บางครั้งอ้างว่ามีกองกำลัง แต่แท้จริงแล้วอาจเป็นลักษณะของการ “ผสมโรง” กับกลุ่มภัยแทรกซ้อน เช่น ขบวนการค้ายาเสพติด ค้าน้ำมันเถื่อน ค้าของเถื่อน ซึ่งทำหน้าที่เป็น “สปอนเซอร์” ซึ่งกันและกัน แลกกับการคุ้มครองและสร้างสถานการณ์เพื่อเกทับข่มขู่ประชาชน
@@ ชงแก้ 3 ระดับ ดับไฟที่ลุกโชน
ฉะนั้น เพื่อแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน พล.ท.ภราดร เสนอการทำงานแบบ 3 ระดับที่ต้องตีคู่กันไป แยกจากกันไม่ได้ คือ ยุทธศาสตร์ ยุทธการ และยุทธวิธี
ระดับยุทธศาสตร์ (ชุดพูดคุยสันติสุข) - ทำเพื่อให้ต่างชาติเห็นว่าไทยแก้ปัญหาด้วยสันติวิธี และที่สำคัญคือเป็นการ “จำกัดขีดความสามารถและตัดสปอนเซอร์ระดับล่าง” เพราะปฏิเสธไม่ได้ว่ามีเงินซะกาตจากต่างประเทศไหลเข้าพื้นที่ แล้วถูกแบ่งครึ่ง นำไปทำบุญครึ่งหนึ่ง และนำไปบ่มเพาะก่อการอีกครึ่งหนึ่ง
ระดับยุทธการ (การสร้างพื้นที่ปลอดภัย) - โอนน้ำหนักจากทหารมาสู่ฝ่ายปกครอง (ศปก.อำเภอ) โดยทหารจะเป็นเพียงพี่เลี้ยง และค่อยๆ ลดบทบาทลง
ระดับยุทธวิธี (การปฏิบัติการ) - งานข่าวต้องดี มีเทคโนโลยี ทั้งโดรน CCTV ป้องกันป้องปราม ระงับเหตุรวดเร็ว และติดตามจับกุมขยายผล
@@ ค้านนำร่องพื้นที่ปลอดภัย 14 อำเภอ
พล.ท.ภราดร ได้วิพากษ์วิจารณ์แนวคิดของรัฐบาลที่จะประกาศพื้นที่ปลอดภัยนำร่องเพียงแค่ 14 อำเภอว่า เป็นความเสี่ยงอย่างยิ่ง
อ่านประกอบ : เปิดพิมพ์เขียวดับไฟใต้ “บันได 7 ขั้น” จบปี 70!
“ขอแนะนำ มันไม่ใช่นำร่อง มันต้องประกาศไปเลยทั้ง 37 อำเภอ เพราะถ้าประกาศแค่ 14 ระวังให้ดีนะ ไอ้ฝ่ายตรงข้ามจะบอกว่าพื้นที่ที่เหลือเป็นของอั๊วนะ เป็นพื้นที่อิทธิพลของอั๊ว... อย่าลืมนะไอ้พวกนี้มันมีการปฏิบัติการข่าวสารตลอด ดังนั้นต้องพูดคำว่า 37 อำเภอ ส่วนความเข้มข้นจะเริ่มจาก 14 อำเภอก็ว่าไป”
“การประกาศพื้นที่ปลอดภัย จะเป็นเครื่องมือทดสอบตัวจริงในโต๊ะเจรจา หากเจรจาแล้วความรุนแรงลดลง แสดงว่าเป็นตัวจริง แต่ถ้าเจรจาแล้วยังเกิดเหตุ แสดงว่าคนที่คุยด้วยไม่มีอิทธิฤทธิ์จริง”
“การทำพื้นที่ปลอดภัยให้เหมือนสนามบินที่มีการประกาศกฎชัดเจน มีเจ้าหน้าที่ อุปกรณ์ กล้องวงจรปิด และไฟส่องสว่างครบครัน เมื่อประกาศเขตชัดเจน ใครที่ละเมิดพกอาวุธเข้ามาก่อเหตุ บุคคลนั้นคือโจร และจะถูกประณาม”
“ที่สำคัญที่สุดคือประชาชนจะทำหน้าที่เป็นตาสับปะรดให้รัฐ หากประชาชนมีความเชื่อมั่น ออกมาใช้ชีวิตปกติ แล้วแจ้งเบาะแสแก่รัฐ ขบวนการก็จะไม่สามารถแฝงตัวได้”
“เมื่อเจ้าหน้าที่รัฐเข้มแข็ง ประชาชนร่วมมือเต็มที่ ฝ่ายขบวนการที่เคยฝันถึงสิทธิปกครองตนเอง ก็จะรู้ว่าสู้รัฐไม่ได้ เขาจะลดความฝันลงมาสู่โลกความเป็นจริง แล้วนำไปสู่การหาความลงตัวบนโต๊ะเจรจาภายใต้รัฐธรรมนูญ”
@@ ไฟใต้ไม่ดับเสียที เพราะเป็น “พื้นที่ผลประโยชน์”
พล.ท.ภราดร ยังชี้ให้เห็นถึงแก่นแท้ของความล้มเหลวตลอด 22 ปีที่ผ่านมา โดยเปรียบเทียบกับการปราบปรามคอมมิวนิสต์ที่มีพื้นที่ปฏิบัติการกว่า 50 จังหวัด กองพลทหารราบที่ 5 เพียงกองพลเดียวกลับสามารถยุติปัญหาได้เร็วกว่า แต่ปัญหาชายแดนใต้ ปัจจุบันใช้ทหารถึง 2 กองพล (พล ร.5 และ พล.ร.15) บวกกับหน่วยเฉพาะกิจจากทัพภาคอื่น แต่กลับไม่สัมฤทธิ์ผล เพราะเกิดปัญหาซ้อนกัน 2 ประการ
หนึ่ง คือ พื้นที่ผลประโยชน์ของรัฐ
“ชายแดนใต้กลายเป็นพื้นที่ผลประโยชน์จากฝ่ายรัฐเอง เพราะไปอยู่ปุ๊บได้สิทธิ์ เบี้ยเลี้ยง วันทวีคูณ พาสชั้นต่างๆ จัดซื้อจัดจ้างวิธีพิเศษ ความยาวนานทำให้กลายเป็นเรื่องผลประโยชน์ เมื่อก่อนไม่มีใครอยากไป ตอนหลังวิ่งกันไป ไม่อยากจะกลับ พอไม่อยากกลับ ประสิทธิภาพมันก็ถดถอย”
สอง คือ ภัยแทรกซ้อนเต็มรูปแบบ
“มันเกิดภัยแทรกซ้อน ทั้งน้ำมันเถื่อน แรงงานเถื่อน บุหรี่เถื่อน เหล้าเถื่อน พนันออนไลน์เต็มไปหมด นี่มันกลายเป็นของสนุกไปเลยสิทางราชการ แล้วมาเจอความเสื่อมเพราะภัยแทรกซ้อนตรงนี้ไง มันจึงเป็นที่มาของ 22 ปี”
“มันก็ต้องถามกลับไป ปัญหาคือประสิทธิภาพของฝ่ายปฏิบัติการ หน่วยงานความมั่นคง มันคือปัญหาที่ต้องตั้งคำถาม”
อดีตเลขาธิการ สมช. ระบุทิ้งท้ายด้วยคำถามที่ไม่เคยมีคำตอบที่ชัดเจน
