ตั้งแต่รัฐบาลไทยกับกลุ่มผู้เห็นต่างจากรัฐ ตกลงที่จะพูดคุยเพื่อแสวงหาแนวทางยุติเหตุรุนแรงในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยใช้โมเดล “คุยแบบเปิดเผย บนโต๊ะ” ไม่คุยทางลับอีกต่อไป
ด้วยการริเริ่มกระบวนการพูดคุยเพื่อสันติภาพ/สันติสุขจังหวัดชายแดนภาคใต้ อย่างเป็นทางการในปี 2556
ในรัฐบาล นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ของฝ่ายไทย ขณะที่ฝั่งมาเลเซียเป็นยุคนายกฯ นาจิบ ราซัค
นับตั้งแต่นั้น ประเทศมาเลเซียได้เป็นทำหน้าที่ในลักษณะ “คนกลาง” ของกระบวนพูดคุยฯ มีการแต่งตั้ง “ผู้อำนวยความสะดวก” หรือ Facilitator ซึ่งนับถึงปัจจุบัน มีการแต่งตั้งผู้อำนวยความสะดวกมาแล้วรวม 5 คน ดังนี้
1. ดาโต๊ะ สรี อะหมัด ซัมซามิน ฮาซิม (Dato Seri Ahmad Zamzamin Hashim) อดีตผู้อำนวยการสำนักข่าวกรองแห่งชาติมาเลเซีย ทำหน้าที่ “ผู้อำนวยความสะดวก” ในช่วงปี 2556 – 2561 ซึ่งเป็นช่วงเวลาคาบเกี่ยวกับของคณะพูดคุยฯ ฝ่ายไทย 3 ชุด คือ
- ชุดแรกมี พล.ท.ภราดร พัฒนถาบุตร เป็นหัวหน้าคณะ ส่วนฝ่ายผู้เห็นต่างจากรัฐ คือ กลุ่มบีอาร์เอ็นภายใต้การนำของ นายฮัสซัน ตอยิบ (2556-2557)
- ชุดที่ 2 มี พล.อ.อักษรา เกิดผล เป็นหัวหน้าคณะ ส่วนฝ่ายผู้เห็นต่างจากรัฐ เป็นกลุ่มมารา ปาตานี “MARA Patani” (2558 - 2561)
- ชุดที่ 3 มี พล.อ.อุดมชัย ธรรมสาโรรัชต์ (อดีตแม่ทัพภาคที่ 4) เป็นหัวหน้าคณะ ส่วนฝ่ายผู้เห็นต่างจากรัฐ ยังเป็นกลุ่มมารา ปาตานี “MARA Patani” ในช่วงปี 2561
2.ตันศรี อับดุลราฮิม โมฮัมหมัด นูร์ (Tan Sri Abdul Rahim Mohd Noor) อดีตผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติมาเลเซีย ทำหน้าที่ตั้งแต่เดือน ส.ค.2561 – ม.ค.2566 ซึ่งอยู่ในช่วงเวลาคาบเกี่ยวของคณะพูดคุยฯ ฝ่ายไทย 2 ชุด คือ
- คณะพูดคุยฯ ชุดที่ 3 ที่มี พล.อ.อุดมชัย ธรรมสาโรรัชต์ (อดีตแม่ทัพภาคที่ 4) เป็นหัวหน้าคณะ ส่วนฝ่ายผู้เห็นต่างจากรัฐ ยังเป็นกลุ่มมารา ปาตานี “MARA Patani” (2561- 2562)
- คณะพูดคุยฯ ชุดที่ 4 มี พล.อ.วัลลภ รักเสนาะ อดีตเลขาธิการ สมช. เป็นหัวหน้าคณะ ส่วนฝ่ายผู้เห็นต่างจากรัฐเป็นกลุ่มบีอาร์เอ็น มี อุสตาซ อานัส อับดุลเราะห์มาน เป็นหัวหน้าคณะ ( 2562-2566 )
3. พล.อ.ตันศรี ซุลกิฟลี ไซนัล อะบิดิน (Gen.Tan Sri Zulkifli Zainal Abidin) อดีตผู้บัญชาการทหารสูงสุดของมาเลเซีย ทำหน้าที่ตั้งแต่ในเดือน ม.ค.2566 - มิ.ย.2567 ซึ่งอยู่ในช่วงเวลาคาบเกี่ยวของคณะพูดคุยฯ ฝ่ายไทย 2 ชุด คือ
- คณะพูดคุยฯ ชุดที่ 4 มี พล.อ.วัลลภ รักเสนาะ อดีตเลขาธิการ สมช. เป็นหัวหน้าคณะ ส่วนฝ่ายผู้เห็นต่างจากรัฐเป็นกลุ่มบีอาร์เอ็น มี อุสตาซ อานัส อับดุลเราะห์มาน เป็นหัวหน้าคณะ (2566)
- คณะพูดคุยฯ ชุดที่ 5 มี นายฉัตรชัย บางชวด รองเลขาธิการ สมช.เป็นหัวหน้าคณะ ส่วนฝ่ายผู้เห็นต่างจากรัฐเป็นกลุ่มบีอาร์เอ็น ซี่งมี อุสตาซ อานัส อับดุลเราะห์มาน เป็นหัวหน้าคณะ (2567)
4.ดาโต๊ะ ฮัจญี โมฮาเม็ด ราบิน บิร บาซีร (Datuk Haji Mohd Rabin bin Basir) อดีตผู้อำนวยการใหญ่สภาความมั่นคงแห่งชาติมาเลเซีย ได้รับแต่งตั้งเมื่อวันที่ 1 ก.ค.2567 ซึ่งอยู่ในช่วงเวลาคาบเกี่ยวของคณะพูดคุยฯ ฝ่ายไทย 2 ชุด คือ
- คณะพูดคุยฯ ชุดที่ 5 มี นายฉัตรชัย บางชวด รองเลขาธิการ สมช.เป็นหัวหน้าคณะ ส่วนฝ่ายผู้เห็นต่างจากรัฐเป็นกลุ่มบีอาร์เอ็น ที่มีอุสตาซ อานัส อับดุลเราะห์มาน เป็นหัวหน้าคณะ (2567)
- คุณพูดคุยฯ ชุดที่ 6 มี พล.อ.สมศักดิ์ รุ่งสิตา อดีตเลขาธิการ สมช. เป็นหัวหน้าคณะ (ต.ค.2568 ) ส่วนฝ่ายผู้เห็นต่างจากรัฐเป็นกลุ่มบีอาร์เอ็น ที่มี อุสตาซ อานัส อับดุลเราะห์มาน เป็นหัวหน้าคณะ
5. พล.ท.ดาโต๊ะ อะห์หมัด โนริฮัน บิน ญาลาล (Lt. Gen. Dato’ Ahmad Norihan Jalal) อดีตหัวหน้าหน่วยข่าวกรองกลาโหมมาเลเซีย ได้รับการแต่งตั้งโดยสภาความมั่นคงแห่งชาติมาเลเซียเมื่อวันที่ 16 ต.ค.2569
ขณะที่คณะพูดคุยฯ ฝ่ายไทย เป็นคณะพูดคุยฯ ชุดที่ 7 ที่มี นายฐนัตถ์ สุวรรณานนท์ ผอ.สำนักข่าวกรองแห่งชาติ เป็นหัวหน้าคณะพูดคุย ส่วนฝ่ายผู้เห็นต่างจากรัฐเป็นกลุ่มบีอาร์เอ็น แต่ก็มีกลุ่มพูโล และมารา ปาตานี ที่ส่งสัญญาณอยากจะกลับเข้ามาร่วมในโต๊ะพูดคุยฯ ด้วยเช่นกัน
