พระประวัติ ‘สมเด็จเจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ’ จากเพื่อนพึ่งภา ถึง กำลังใจในพระดำริ

ช่วงเช้าวันที่ 12 มิถุนายน 2569 สำนักพระราชวังเผยแพร่ประกาศสำนักพระราชวัง เรื่อง สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา สิ้นพระชนม์ หลังทรงพระประชวรหมดพระสติ ด้วยพระอาการทางพระหทัย และทรงเข้ารับการรักษาพระองค์ที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย มาตั้งแต่วันที่ 15 ธ.ค. 2565 ที่ผ่านมา สิริรวมพระชันษาได้ 47 ปี

• ประกาศสำนักพระราชวัง ‘เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ’ สิ้นพระชนม์ สิริรวมพระชันษาปีที่ 47

ในหน้าประวัติศาสตร์ ถือว่าพระองค์เป็นพระราชธิดาในพระมหากษัตริย์พระองค์แรกที่สิ้นพระชนม์ในพระมหาเศวตฉัตร ในรอบ 117 ปี นับตั้งแต่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเยาวมาลย์นฤมล สรรพสกนธ์กัลยาณี กรมขุนสวรรคโลกลักษณวดี พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2452 ก่อนการผลัดแผ่นดิน 1 ปี สำหรับการสิ้นพระชนม์ในพระมหาเศวตฉัตร จะหมายถึงในช่วงเวลาที่พระมหากษัตริย์ผู้เป็นพระบรมชนกนาถยังทรงราชย์อยู่

ที่มาพระรูป: นิตยสารแพรว

พระประวัติของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ประสูติเมื่อวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ.2521 เป็นพระราชธิดาพระองค์ใหญ่ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ และเป็นพระราชนัดดา (หลาน) พระองค์แรกในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร กับสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

“พัชรกิติยาภา” มีความหมายว่า ผู้ที่ได้รับการสรรเสริญ เป็นแสงสว่างประดุจเพชร คำว่า “พัชร” หมายถึง เพชร มาจากพระนามาภิไธยสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร (รัชกาลที่ 10) คำว่า “กิติ” หมายถึง คำสรรเสริญ มาจากพระนามาภิไธยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ คำว่า “อาภา” หมายถึง ความสว่าง ซึ่งพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เป็นผู้พระราชทานพระนาม 

สำเร็จการศึกษาระดับอนุบาล ประถมและมัธยมต้น ณ โรงเรียนราชินี, ระดับมัธยมปลาย ณ โรงเรียนฮีธฟิลด์ ประเทศอังกฤษ และโรงเรียนจิตรลดา, ระดับปริญญาตรี ใน ปี พ.ศ. 2544 จากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยทรงได้รับเกียรตินิยมอันดับสอง, ระดับปริญญาตรี สาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช โดยทรงได้รับเกียรตินิยมอันดับหนึ่ง, เนติบัณฑิตไทย (น.บ.ท.) เนติบัณฑิตยสภา ปีการศึกษา 2547, Master of Laws (LL.M.), มหาวิทยาลัยคอร์เนล สหรัฐอเมริกาและ Doctor of the Science of Law (J.S.D.) มหาวิทยาลัยคอร์เนล สหรัฐ

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ทรงปฏิบัติพระกรณียกิจในด้านต่างๆ ทั้งด้านสาธารณกุศลผ่าน มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง(ภา) ยามยาก สภากาชาดไทย และด้านกฎหมาย ซึ่งทรงมีความเชี่ยวชาญ ตลอดจนปฏิบัติพระกรณียกิจสนองพระเดชพระคุณในการเสด็จแทนพระองค์อยู่โดยเสมอมา มากไปกว่านั้นทรงเข้าทำงาน ที่คณะทูตถาวรแห่งประเทศไทย ประจำองค์การสหประชาชาติ ณ นครนิวยอร์ก

หนึ่งในพระกรณียกิจที่สำคัญของพระองค์คือการเป็นองค์ประธานกรรมการมูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก ซึ่งเป็นมูลนิธิที่ตั้งขึ้นตามพระดำริของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ องค์นายกกิตติมศักดิ์ตลอดพระชนม์ชีพ พระมารดาของพระองค์

ในช่วงแรกเริ่ม ‘โครงการอาสาเพื่อนพึ่ง(ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย’ เมื่อปีพ.ศ. 2538 เวลานั้นเกิดอุทกภัยครั้งร้ายแรงมีผู้ได้รับความเดือดร้อนเป็นจำนวนมาก จนภาคราชการองค์กรการกุศลที่มีอยู่ ไม่สามารถให้ความช่วยเหลือได้อย่างทั่วถึง จนเกิดเหตุการณ์กระทบกระทั่งกันระหว่างประชาชน

วันที่ 29 ตุลาคม พ.ศ.2538 เป็นวันที่พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถและสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ทรงออกปฏิบัติภารกิจในโครงการอาสาเพื่อนพึ่ง(ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทยเป็นครั้งแรก โดยเสด็จออกรับน้ำใจจากผู้ไม่ประสบอุทกภัยที่สถานีบริการน้ำมัน ต่อจากนั้นในช่วงบ่ายได้เสด็จพระดำเนินเยี่ยมเยียนประชาชนที่ซอยจรัญสนิทวงศ์ 34 เขตบางกอกน้อย ซอยจรัญสนิทวงศ์ 82 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 84 และซอยจรัญสนิทวงศ์ 86 เขตบางพลัด กรุงเทพมหานคร

นับจากนั้นมาโครงการอาสาเพื่อนพึ่ง(ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทยดำเนินการอย่างต่อเนื่องและจัดตั้งเป็นมูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง(ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย ตั้งแต่วันที่ 21 พฤศจิกายน 2544 และได้พัฒนาการปฏิบัติงานอย่างต่อเนื่องเรื่อยมา ตลอดระยะเวลากว่า 20 ปี มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง(ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทยช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย มีโครงการเกี่ยวข้องกับการป้องกันการเกิดอุทกภัย อาทิ การติดตั้งศูนย์เตือนภัยตามพื้นที่เสี่ยง ระหว่างเกิดอุทกภัยและหลังเกิดภัย อาทิ การแจกถุงยังชีพพระราชทาน รถประกอบอาหารเพื่อนพึ่งภาฯ เคลื่อนที่ โครงการฟื้นฟูชุมชนที่ประสบอุทกภัยเพื่อให้มีวิถีชีวิตที่ดีขึ้น

อีกโครงการที่สำคัญคือ โครงการกำลังใจ ในพระดำริ ทรงก่อตั้งเมื่อวันที่ 14 กันยายน พ.ศ. 2544 เมื่อครั้งยังทรงเป็นนักศึกษากฎหมาย โดยครั้งแรก เสด็จเยี่ยมผู้ต้องขังหญิง ณ ทัณฑสถานหญิงกลาง แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร ด้วยความสนพระทัยในสภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของผู้ต้องขัง

โครงการนี้ได้ขยายความช่วยเหลือไปยังเด็กที่ติดท้องแม่ก่อนเข้าจำคุก รวมทั้งผู้ต้องขังหญิงสูงอายุ และเพื่อให้การช่วยเหลือผู้ต้องขังหญิงได้กระจายไปทั่วโลก ทรงมีบทบาทสำคัญในการนำเสนอและยกร่างข้อกำหนดมาตรฐานขั้นต่ำต่อสหประชาชาติสำหรับการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิง ภายใต้ชื่อ “Enhancing Life for Female Inmates: ELFI”