"บ่อน้ำร้อนถ้ำเขาพลู" จากแหล่งท่องเที่ยวสุขภาพสู่พื้นที่ร้าง งบพัฒนา 10 ล้านบาทสะดุด ใครต้องรับผิดชอบ?
ท่ามกลางนโยบายของภาครัฐที่ประกาศผลักดันการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Wellness Tourism) ให้เป็นหนึ่งในเครื่องยนต์สำคัญของเศรษฐกิจไทย แต่ภาพที่ปรากฏในพื้นที่ บ่อน้ำร้อนถ้ำเขาพลู ตำบลสวนแตง อำเภอละแม จังหวัดชุมพร กลับสะท้อนความจริงอีกด้าน เมื่อแหล่งน้ำพุร้อนธรรมชาติที่มีศักยภาพกลับถูกปล่อยให้เสื่อมโทรม ขาดการพัฒนา และติดหล่มปัญหาความไม่ชัดเจนด้านอำนาจการบริหารจัดการมานานหลายปี
จากการลงพื้นที่ของผู้สื่อข่าวพบว่า อาคารบริการหลายหลังอยู่ในสภาพทรุดโทรม หลังคา ฝ้า และพื้นบางส่วนชำรุด ห้องน้ำจำนวนหนึ่งไม่สามารถใช้งานได้เต็มประสิทธิภาพ ระบบสาธารณูปโภคขาดการดูแล ทางเดินภายในพื้นที่ไม่มีมาตรฐานรองรับผู้พิการหรือผู้ใช้รถเข็น ทั้งที่ผู้มาใช้บริการส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุและผู้ป่วยที่ต้องการใช้ประโยชน์จากคุณสมบัติของน้ำแร่ธรรมชาติในการฟื้นฟูสุขภาพ
ภาพชุดจากการลงพื้นที่สำรวจข้อมูลของผู้สื่อข่าว
ภาพมุมสูงจากการใช้โปรแกรม Google Map สำรวจ
ภาพจากการลงพื้นที่ตรวจสอบข้างต้น สวนทางกับศักยภาพของพื้นที่แห่งนี้ ซึ่งตั้งอยู่ท่ามกลางทรัพยากรธรรมชาติที่สมบูรณ์ และสามารถพัฒนาเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพของจังหวัดชุมพรได้ หากได้รับการลงทุนและบริหารจัดการอย่างต่อเนื่อง
ผู้ใช้บริการยังศรัทธา แต่รัฐกลับปล่อยให้ทรุดโทรม
แม้อาคารสถานที่จะเสื่อมสภาพ แต่ประชาชนจำนวนไม่น้อยยังคงเดินทางมาใช้บริการเป็นประจำ
นายสุธรรม สมานทอง ผู้ป่วยโรคกระดูกทับเส้นประสาท เปิดเผยว่า หลังแช่น้ำแร่ต่อเนื่องกว่า 1 ปี อาการดีขึ้นจนสามารถเดินได้โดยไม่ต้องใช้ไม้เท้า พร้อมเสนอให้ภาครัฐเร่งสร้างทางลาดสำหรับรถวีลแชร์ ปรับปรุงห้องน้ำ และเพิ่มอุปกรณ์กายภาพบำบัด เพื่อรองรับผู้สูงอายุและผู้พิการ
เสียงสะท้อนของผู้ใช้บริการสะท้อนว่า ปัญหาไม่ได้อยู่ที่การขาดผู้มาเยือน หากแต่อยู่ที่การขาดการลงทุนและการดูแลจากภาครัฐ
งบพัฒนา 10 ล้านบาท...หายไปในระบบราชการ
ด้าน นายวิทยา ทองบุญช่วย นายกองค์การบริหารส่วนตำบลสวนแตง ระบุว่า บ่อน้ำร้อนถ้ำเขาพลูเคยถูกเสนอขอรับการสนับสนุนงบประมาณประมาณ 10 ล้านบาท ในการประชุมคณะรัฐมนตรีนอกสถานที่ (ครม.สัญจร) เพื่อปรับปรุงภูมิทัศน์ ระบบสาธารณูปโภค และสิ่งอำนวยความสะดวก
แต่สุดท้ายโครงการกลับไม่ได้รับการจัดสรรงบประมาณ ส่งผลให้แผนพัฒนาทั้งหมดต้องหยุดชะงัก
สิ่งที่ยังไม่มีคำอธิบายคือ เหตุใดโครงการจึงไม่ผ่านการพิจารณา และหลังจากนั้นมีการเสนอของบประมาณใหม่หรือผลักดันโครงการในรูปแบบอื่นหรือไม่ เพราะจนถึงปัจจุบันยังไม่ปรากฏแผนฟื้นฟูที่เป็นรูปธรรม
นายวิทยา ทองบุญช่วย นายกองค์การบริหารส่วนตำบลสวนแตง
ปมใหญ่คือ "พื้นที่มี แต่ไม่มีเจ้าภาพ"
จากการตรวจสอบพบว่า ปัญหาที่แท้จริงอาจไม่ได้อยู่ที่งบประมาณ หากแต่อยู่ที่โครงสร้างการบริหารจัดการพื้นที่บ่อน้ำร้อนถ้ำเขาพลูถูกแบ่งการดูแลออกเป็นสองส่วน ได้แก่ พื้นที่ป่าชุมชนประมาณ 7 ไร่ อยู่ภายใต้การดูแลขององค์การบริหารส่วนตำบลสวนแตง ส่วนพื้นที่อาคาร ถนน และสิ่งปลูกสร้างประมาณ 2 ไร่เศษ ยังอยู่ในความรับผิดชอบของจังหวัดชุมพร
โครงสร้างดังกล่าวทำให้เกิดภาวะที่หน่วยงานท้องถิ่นไม่สามารถใช้งบประมาณเข้าไปซ่อมแซมหรือพัฒนาสิ่งปลูกสร้างที่ไม่ได้อยู่ในอำนาจของตน ขณะที่จังหวัดก็ยังไม่ได้ถ่ายโอนภารกิจให้หน่วยงานใดรับผิดชอบอย่างเป็นทางการ
ผลที่เกิดขึ้นคือ ไม่มีหน่วยงานใดสามารถตัดสินใจลงทุนได้เต็มรูปแบบ และเมื่อไม่มีเจ้าภาพที่ชัดเจน การพัฒนาพื้นที่จึงหยุดนิ่ง ขณะที่สิ่งปลูกสร้างเสื่อมโทรมลงทุกปี
ความสูญเสียที่มากกว่าสิ่งปลูกสร้าง
การปล่อยให้บ่อน้ำร้อนถ้ำเขาพลูทรุดโทรม ไม่ได้กระทบเพียงภาพลักษณ์ของแหล่งท่องเที่ยว แต่ยังส่งผลต่อเศรษฐกิจของชุมชนโดยรอบ
หากได้รับการพัฒนาอย่างเป็นระบบ พื้นที่แห่งนี้สามารถเชื่อมโยงกับแหล่งท่องเที่ยวอื่นของจังหวัดชุมพร สร้างรายได้ให้ผู้ประกอบการ ร้านอาหาร ที่พัก และวิสาหกิจชุมชน รวมทั้งรองรับตลาดผู้สูงอายุและนักท่องเที่ยวเชิงสุขภาพที่กำลังเติบโต
ในทางกลับกัน การปล่อยให้โครงสร้างพื้นฐานเสื่อมโทรม ทำให้จังหวัดสูญเสียโอกาสในการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจจากทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่
ผู้ว่าฯ ลงพื้นที่...แต่ยังต้องการคำตอบมากกว่าการทำความสะอาด
ล่าสุด นายเธียรชัย ชูกิตติวิบูลย์ ผู้ว่าราชการจังหวัดชุมพร ได้นำคณะจิตอาสาเข้าทำความสะอาดพื้นที่และสำรวจแนวทางฟื้นฟู
แม้จะเป็นสัญญาณเชิงบวก แต่การฟื้นฟูอย่างยั่งยืนจำเป็นต้องมีมากกว่าการปรับภูมิทัศน์ เพราะหัวใจของปัญหาคือการกำหนดหน่วยงานเจ้าภาพ งบประมาณ และแผนพัฒนาระยะยาวที่สามารถตรวจสอบได้
คำถามที่หน่วยงานรัฐควรตอบต่อสาธารณะ
รายงานชิ้นนี้พบข้อสงสัยที่ควรได้รับคำชี้แจง ได้แก่
- งบประมาณ 10 ล้านบาทที่เคยเสนอ มีรายละเอียดโครงการอย่างไร และเหตุใดจึงไม่ได้รับการอนุมัติ
- ตั้งแต่โครงการดังกล่าวไม่ผ่าน มีการเสนอของบประมาณหรือแผนฟื้นฟูใหม่หรือไม่
- เหตุใดการถ่ายโอนพื้นที่จึงล่าช้า และปัจจุบันติดขัดอยู่ที่หน่วยงานใด
- ระหว่างที่ยังไม่มีการถ่ายโอน ใครคือผู้รับผิดชอบการบำรุงรักษาทรัพย์สินของรัฐ
- จังหวัดชุมพรมีกรอบเวลาในการฟื้นฟูบ่อน้ำร้อนถ้ำเขาพลูให้กลับมาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงสุขภาพเมื่อใด
กรณีบ่อน้ำร้อนถ้ำเขาพลูสะท้อนปัญหาคลาสสิกของระบบราชการไทย ที่ทรัพยากรของรัฐยังคงมีอยู่ แต่การพัฒนากลับหยุดชะงักเพราะความไม่ชัดเจนด้านอำนาจหน้าที่และการบริหารจัดการ
เมื่อไม่มี "เจ้าภาพ" ที่สามารถใช้อำนาจและงบประมาณได้เต็มที่ พื้นที่ที่เคยสร้างประโยชน์ให้ประชาชนก็ถูกปล่อยให้เสื่อมโทรมลงเรื่อย ๆ
คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า "จะใช้งบประมาณเท่าใดในการฟื้นฟู" แต่คือ "ใครจะเป็นผู้รับผิดชอบ และเมื่อใดการแก้ปัญหาจะเริ่มต้นอย่างเป็นรูปธรรม"
คำตอบของคำถามเหล่านี้ ไม่เพียงกำหนดอนาคตของบ่อน้ำร้อนถ้ำเขาพลู แต่ยังสะท้อนประสิทธิภาพการบริหารจัดการทรัพย์สินของรัฐที่ประชาชนมีสิทธิ์ได้รับคำอธิบายอย่างโปร่งใสและตรวจสอบได้
ผลงานโดย : ธนากร โกศลเมธี
ผลงานข่าวชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของ "โครงการพัฒนาศักยภาพนักข่าวท้องถิ่นสู่การเป็นผู้นำการทำข่าวเชิงสืบสวนยุคดิจิทัล" ภายใต้ โครงการพัฒนาวิชาชีพสื่อมวลชนด้านทักษะขาดแคลน บริหารจัดการหลักสูตรโดย สถาบันอิศรา มูลนิธิพัฒนาสื่อมวลชนแห่งประเทศไทย ได้รับทุนสนับสนุนจาก กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์
Isranews Agency | สำนักข่าวอิศรา 