ความเดิมจากตอนที่แล้ว... นอกจาก กอ.รมน.จะยุบยาก องค์กรแห่งนี้ยังอยู่คู่บ้านคู่เมืองไทยมายาวนานจริงๆ ตามที่นายกฯอนุทินบอกเอาไว้ และผ่านเหตุการณ์บ้านเมืองมาหลายยุคหลายสมัย
อ่านประกอบ : เสนอยุบ..ได้แค่คิด “กอ.รมน. 9 ชีวิต” ได้สิทธิไปต่อ!
กอ.รมน.เคยเป็นแค่ “องค์กรเปลือก” คือมีแต่โครง ไม่มีฐานบัญชาการหลักอย่างแข็งแกร่ง และไม่มีกฎหมายรองรับ เกือบจะถูกยุบเพราะยกเลิกกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการปราบปรามคอมมิวนิสต์ แต่แล้วก็ฟื้นคืนชีพ มีกฎหมายรองรับโดยตรง และแข็งแกร่งยิ่งกว่ากระทรวงใดๆ ในปัจจุบัน
ผู้นำทางทหารบางคน วาดฝันให้ กอ.รมน.เป็นดั่ง Homeland Security หรือ กระทรวงความมั่นคงแห่งมาตุภูมิ ของสหรัฐอเมริกาเลยทีเดียว
“ทีมข่าวอิศรา” พาไปย้อนดูวิวัฒนาการของ กอ.รมน. ซึ่งถือกำเนิดถึงมาตั้งแต่ก่อนกึ่งพุทธกาล หรือก่อนปี พ.ศ.2500 ด้วยซ้ำ
1.ยุคปราบคอมมิวนิสต์
รัฐบาลได้ประกาศใช้กฎหมาย พ.ร.บ.ป้องกันการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์ พ.ศ.2495 เพื่อต่อสู้กับภัยคุกคามคอมมิวนิสต์
จากนั้นในปี พ.ศ.2512 ได้จัดตั้ง กองอำนวยการป้องกันและปราบปรามการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์ หรือ กอ.ปค. มีภารกิจปราบปรามผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์
จนในปี พ.ศ.2516 มีการเปลี่ยนชื่อ กอ.ปค. เป็น กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน หรีอ กอ.รมน. แต่ก็ยังภารกิจเดิมคือการปราบปรามผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์
หลังมีคำสั่ง 66/23 ภัยคุกคามจากคอมมิวนิสต์น้อยลง แต่หน่วยงาน กอ.รมน. ยังคงอยู่ แต่ไม่มีภารกิจหลักให้รับผิดชอบ ยกเว้นภารกิจกว้างๆ ด้านความมั่นคง
จนมาในปี 2543 สมัยรัฐบาลชวน 2 ครม.มีมติยกเลิก พ.ร.บ.ป้องกันการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์ และเสนอให้สภายกเลิกได้สำเร็จ โดยผู้มีบทบาทสำคัญคือ อาจารย์ปรีชา สุวรรณทัต สส.กทม. และมือกฎหมายของพรรคประชาธิปัตย์ในขณะนั้น
แต่ยังไม่ทันได้ยุบ กอ.รมน. รัฐบาลชวนก็ต้องยุบสภาไปเสียก่อน และพ่ายแพ้เลือกตั้ง ไม่ได้กลับมานานต่อภารกิจให้จบ
2.ยุคฐานการเมือง -กลไกกองทัพ
แม้จะยกเลิกกฎหมายคอมมิวนิสต์ไปแล้ว แต่ กอ.รมน.ก็เก็บตัวอยู่อย่างเงียบๆ โดยมีฐานที่มั่นอยู่ที่ “สวนรื่นฤดี” ซึ่งในกองทัพทราบกันดีว่า มักมีการโยกย้ายนายทหารที่กองทัพไม่ค่อยพึงประสงค์ไปประจำที่ กอ.รมน. คล้ายๆ “เก็บกรุ” เพราะไม่ค่อยมีงาน
ทำให้ กอ.รมน.นี้ภาพการเป็นสุสานข้าราชการ
ต่อมาในปี 2545 ยุครัฐบาลทักษิณ ชินวัตร ครม.ในยุคนั้นเห็นชอบตามคำสั่งนายกรัฐมนตรี ที่ 158/2545 เรื่องการจัดตั้งกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร และปี 2549 มีคำสั่งนายกรัฐมนตรีที่ 205/2549 ให้ กอ.รมน.เป็นหน่วยงานในสำนักนายกรัฐมนตรี และให้ ผบ.ทบ.เป็น ผอ.รมน.
มีรายงานว่า สาเหตุที่รัฐบาลทักษิณ ให้ความสำคัญกับ กอ.รมน. เพราะมี พล.อ.พัลลภ ปิ่นมณี รอง ผอ.รมน.ในยุคนั้น เป็นหัวหอกสำคัญ และทำงานด้านความมั่นคงให้กับพรรคไทยรักไทย มีการให้ข้อมูลกับรัฐบาลว่า มีมวลชนของ กอ.รมน.กระจายอยู่ทั่วประเทศหลายหมื่นคน ทำให้อดีตนายกฯทักษิณ มองว่าองค์กรแห่งนี้ยังมีประโยชน์ ซึ่งเฉพาะการสร้างฐานการเมืองที่แข็งแกร่ง
ในช่วงปี 2547 ไฟใต้ปะทุระลอกใหม่ กองทัพบกมีบทบาทเข้าไปแก้ปัญหา โดยใช้โครงสร้าง กอ.รมน.ในการบูรณาการทุกหน่วยงานเข้าด้วยกัน และมีการตั้ง กอ.รมน.ภาค 4 ส่วนหน้า ขึ้นในปี 2549 ที่ค่ายสิรินธร อ.ยะรัง จ.ปัตตานี เพื่อรับผิดชอบงานความมั่นคงและงานพัฒนา
ปี 2549 รัฐบาลทักษิณมีอันเป็นไป ถูกทหารยึดอำนาจ โดยก่อนยึดอำนาจไม่นาน อดีตนายกฯทักษิณถูกปองร้าย มีการจับรถยนต์ติดตั้งระเบิด ในลักษณะ “คาร์บอมบ์” มุ่งเป้าโจมตีระหว่างที่อดีตนายกฯทักษิณ เดินทางจากบ้านไปทำเนียบรัฐบาล โดยทั้งรถและคนที่ถูกจับ เกี่ยวโยงกับ กอ.รมน. ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างอดีตนายกฯทักษิณ กับ พล.อ.พัลลภ ขาดสะบั้นลง และมีการยึดอำนาจในเวลาต่อมา
กระทั่งปี 2551 รัฐบาล พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ ได้ตราพระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร หรือ พ.ร.บ.ความมั่นคงฯ ขึ้นมา เพื่อรองรับหน่วยงาน กอ.รมน. ถือว่ามีกฎหมายรองรับโดยตรงเป็นครั้งแรก
โครงสร้างของ กอ.รมน. มีนายกรัฐมนตรีเป็น ผอ.รมน. มี ผบ.ทบ.เป็น รอง ผอ.รมน.โดยตำแหน่ง และมีโครงสร้างผ่านศูนย์ประสานการปฏิบัติ หรือ ศปป. จำนวน 5 ศูนย์ ทั้งยังมีหน่วยปฏิบัติระดับภูมิภาคที่ประกอบด้วยอัตราเจ้าหน้าที่ พลเรือน ตำรวจ ทหาร ทั้งอัตราประจำและช่วยราชการ
3. ยุคติดดาบ - อำนาจล้น
ในปี 2560 ยุค คสช.เรืองอำนาจ จากการรัฐประหารของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ได้มีคำสั่งหัวหน้า คสช.ที่ 51/2560 แก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร สาระสำคัญของการแก้ไขไม่ใช่การรื้อโครงสร้าง กอ.รมน. แต่เป็นกลับเป็นการขยายฐานอำนาจของ กอ.รมน. ให้เข้าไปกำกับดูแลได้ทุกจังหวัดทั่วประเทศ
เหตุผลในการแก้ไขกฎหมายมี 3 ข้อใหญ่ๆ คือ
- ปัจจุบันภัยคุกคามเปลี่ยนรูปแบบอย่างรวดเร็ว ทั้งภายในและภายนอก
- ภัยคุกคามเกิดได้จากทั้งบุคคลและภัยธรรมชาติที่เป็นสาธารณภัย
- การติดตามตรวจสอบและประเมินสถานการณ์จึงต้องมีประสิทธิภาพและแก้ไขปัญหาได้ทันท่วงที
ฉะนั้นจึงให้อำนาจ กอ.รมน.เพิ่มขึ้นเพื่อรองรับต่อสถานการณ์และบูรณาการหน่วยงานรัฐทุกระดับ
ภายหลังมีการไปรื้องานวิจัยของ พล.อ.ประยุทธ์ ที่เสนอในช่วงศึกษาอบรมที่วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร หรือ วปอ. พบว่าการขยายโครงสร้าง กอ.รมน. ให้ครอบคลุมงานด้านรับมือสาธารณภัย สิ่งแวดล้อม และภัยคุคกคามรูปแบบใหม่ เป็นแนวคิดของ พล.อ.ประยุทธ์ และนำมาใช้ช่วงที่ตนเองมีอำนาจนั่นเอง
อ่านประกอบ : วิวัฒนาการ 3 ยุค “กอ.รมน.” ทั้งรับทั้งรุก “แมวเก้าชีวิต”
