เปิดแนวทาง‘คลัง’สกัดทุจริตแก้สัญญา‘ดิวตี้ฟรี’-คัดเลือกเอกชนร่วมทุนฯ 5 พันล.ต้องเข้า ครม.

เปิดแนวทาง ‘คลัง’ ป้องกันทุจริตแก้สัญญา ‘ดิวตี้ฟรี’ คัดเลือก 'เอกชน' ร่วมทุนฯโครงการวงเงินตั้งแต่ 5 พันล้านขึ้นไป ต้องเสนอให้ ‘ครม.’ พิจารณา-ปฏิบัติตาม พ.ร.บ.วินัยการเงินฯ เคร่งครัด

จากกรณีที่เมื่อวันที่ 10 มิ.ย.2568 คณะรัฐมนตรี (ครม.) รับทราบสรุปผลการพิจารณาข้อเสนอแนะเพื่อป้องกันการทุจริต กรณีศึกษาการแก้ไขสัญญางานให้สิทธิประกอบกิจการจำหน่ายสินค้าปลอดอากรและงานให้สิทธิประกอบกิจการบริหารจัดการกิจกรรมเชิงพาณิชย์ภายในอาคารผู้โดยสารให้กับคู่สัญญาของ บมจ.ท่าอากาศยานไทย หรือ ทอท. ตามที่กระทรวงการคลังเสนอ และแจ้งให้คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ทราบ

พร้อมทั้งมอบหมายให้หน่วยงานของรัฐถือปฏิบัติตามแนวทางและกลไกการดำเนินงานสำหรับการจัดทำหลักเกณฑ์และขั้นตอนในการให้เอกชนใช้ทรัพย์สินของรัฐและทรัพยากรธรรมชาติอย่างเคร่งครัด โดยให้กระทรวงการคลังกำกับและติดตามให้หน่วยงานของรัฐถือปฏิบัติตามแนวทางดังกล่าว เพื่อประโยชน์สูงสุดของทางราชการต่อไป นั้น (อ่านประกอบ : ช่วย‘คู่สัญญา’ต้องอยู่ในกรอบกม.! ครม.รับทราบ‘คลัง’สรุปแนวทางสกัดทุจริตแก้สัญญา‘ดิวตี้ฟรี’)

สำนักข่าวอิศรา (www.isranews.org) จึงขอนำเสนอรายละเอียดเกี่ยวกับสรุปผลการพิจารณาข้อเสนอแนะเพื่อป้องกันการทุจริต กรณีศึกษาการแก้ไขสัญญางานให้สิทธิประกอบกิจการจำหน่ายสินค้าปลอดอากรและงานให้สิทธิประกอบกิจการบริหารจัดการกิจกรรมเชิงพาณิชย์ภายในอาคารผู้โดยสารให้กับคู่สัญญาของ ทอท. ซึ่งกระทรวงการคลัง ได้หารือร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ได้แก่ กระทรวงคมนาคม สำนักงานอัยการสูงสุด และ ทอท. มีดังนี้

1.ข้อเสนอด้านนโยบายและข้อเสนอด้านการบริหารจัดการโครงการและการบริหารสัญญาของหน่วยงานของรัฐ

กระทรวงการคลังได้มีการกำหนดแนวทางกลไก/เครื่องมือต่างๆ เพื่อกำกับ ดูแล และตรวจสอบการดำเนินงานของหน่วยงาน สำหรับโครงการ ซึ่งไม่อยู่ภายใต้ พ.ร.บ.การร่วมลงทุนระหว่างรัฐและเอกชน พ.ศ.2562 (พ.ร.บ. การร่วมลงทุนฯ พ.ศ.2562) โดยเฉพาะกิจการเชิงพาณิชย์ที่มีมูลค่าสูง รวมถึงการบริหารจัดการโครงการและการบริหารสัญญาของหน่วยงานของรัฐ ให้มีมาตรฐานเทียบเท่ากับการดำเนินโครงการภายใต้ พ.ร.บ. การร่วมลงทุนฯ พ.ศ.2562

และเป็นไปตาม พ.ร.บ.วินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ.2561 โดยเป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 30 เม.ย.2562 เรื่อง รายงานผลการดำเนินการตามข้อสังเกตของคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติการร่วมลงทุนระหว่างรัฐและเอกชน พ.ศ. ....ตามข้อเสนอแนะเพื่อป้องกันการทุจริตฯ ด้านนโยบายและด้านการบริหารจัดการโครงการและการบริหารสัญญาของหน่วยงานของรัฐแล้ว

โดยมีแนวทางและกลไกในการดำเนินงานที่โปร่งใสและตรวจสอบได้เพิ่มเติม เพื่อเป็นแนวทางให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำไปประกอบการพิจารณาสำหรับการจัดทำหลักเกณฑ์และขั้นตอนในการให้เอกชนใช้ทรัพย์สินของรัฐและทรัพยากรธรรมชาติ ดังนี้

1.1 หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการใช้ทรัพย์สินของรัฐและทรัพยากรธรรมชาติควรมีการพิจารณาจัดทำและดำเนินโครงการในรูปแบบคณะกรรมการ โดยควรแต่งตั้งคณะกรรมการพิจารณาหลักการของโครงการ คณะกรรมการคัดเลือกเอกชน และคณะกรรมการกำกับดูแลที่สอดคล้องกับมาตรา 29 มาตรา 36 และมาตรา 43 แห่ง พ.ร.บ. การร่วมลงทุนฯ พ.ศ.2562 ตามลำดับ

และควรมีผู้แทนที่ได้รับการเสนอชื่อจากหน่วยงานกลางเข้าร่วมเป็นองค์ประกอบของคณะกรรมการดังกล่าวข้างต้นตามอำนาจหน้าที่ที่เกี่ยวข้องและความเหมาะสม โดยยึดหลักความโปร่งใสและป้องกันการขัดกันของผลประโยชน์ ทั้งนี้ เห็นสมควรให้มีกลไกรายงานผลการดำเนินงานของโครงการให้แก่กระทรวงเจ้าสังกัดในฐานะหน่วยงานที่มีหน้าที่กำกับดูแลเป็นประจำอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง

1.2 การจัดทำหลักเกณฑ์และขั้นตอนในการพิจารณาหลักการของโครงการ

การคัดเลือกเอกชนและการกำกับดูแล สำหรับโครงการที่ให้เอกชนใช้ทรัพย์สินของรัฐและทรัพยากรธรรมชาติ ให้หน่วยงานพิจารณากำหนดหลักเกณฑ์และขั้นตอนการดำเนินการที่มีความเหมาะสมกับขนาดมูลค่าของโครงการที่แตกต่างกัน เช่น ในกรณีที่โครงการที่มีวงเงินมูลค่าตั้งแต่ 5,000 บาทขึ้นไป ให้หน่วยงานดังกล่าวกำหนดให้มีการเสนอโครงการต่อคณะรัฐมนตรี เพื่อพิจารณาอนุมัติหลักการของโครงการ สำหรับในกรณีที่โครงการที่มีวงเงินมูลค่าต่ำกว่า 5,000 ล้านบาท ให้หน่วยงานดังกล่าวกำหนดให้มีการเสนอโครงการต่อกระทรวงเจ้าสังกัดเพื่อพิจารณาอนุมัติหลักการของโครงการ เป็นต้น

1.3 ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการใช้ทรัพย์สินของรัฐและทรัพยากรธรรมชาตินำหลักการตามข้อ 1.1 และข้อ 1.2 ไปประกอบการพิจารณาจัดทำหลักเกณฑ์และขั้นตอน เพื่อถือปฏิบัติเท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับหลักเกณฑ์และขั้นตอนในกฎหมาย กฎ และระเบียบของหน่วยงานดังกล่าว ทั้งนี้ ควรพิจารณาให้สอดคล้องกับมาตรา 44 แห่ง พ.ร.บ.วินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ.2561

2.ข้อเสนอด้านการกำกับดูแลรัฐวิสาหกิจ

กระทรวงคมนาคมและกระทรวงการคลัง โดยสำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (สคร.) ได้กำกับและติดตามให้ ทอท. ดำเนินการตามข้อเสนอแนะเพื่อป้องกันการทุจริตฯ ด้านการกำกับดูแลรัฐวิสาหกิจ โดย ทอท. ได้มีการรายงานความคืบหน้าการดำเนินการ พร้อมทั้งจัดส่งข้อมูลและเอกสารหลักฐานเพิ่มเติมตามข้อเสนอแนะเพื่อป้องกันการทุจริตตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 21 เม.ย.2563 แล้ว โดยมีรายละเอียด ดังนี้

2.1 ระบบรับรู้รายได้ (Point of sale : POS)

(1) ทอท. ได้ติดตั้งและเชื่อมต่อระบบ POS ตามมาตรฐานที่กรมสรรพากรกำหนด โดยในเงื่อนไขสัญญาอนุญาตให้ประกอบกิจการ ข้อ 2.10 ระบุว่า “ผู้รับอนุญาตจะต้องติดตั้งอุปกรณ์และระบบบันทึกยอดขาย ซึ่งมีคุณสมบัติตามที่กรมสรรพากรกำหนด เพื่อใช้ในการบันทึกข้อมูลการขายการบริการ...” ซึ่ง ทอท.ได้มีการตรวจสอบการลงทะเบียนกับกรมสรรพากรตามคู่มือการปฏิบัติงานมาโดยตลอด

(2) ทอท. ได้มีการดำเนินงานเกี่ยวกับระบบรับรู้รายได้ของ ทอท. (AOT RR System) โดยมีการติดตั้งและเชื่อมต่อระบบรับรู้รายได้ของ ทอท.เข้ากับเครื่อง POS ของผู้ประกอบการ ซึ่งมี 3 รูปแบบ คือ

2.1) ผู้ประกอบการจำหน่ายสินค้าปลอดอากร (Duty Free :KPD) ดำเนินการเมื่อวันที่ 20 ก.ย.2559 และแล้วเสร็จ เมื่อวันที่ 15 มี.ค.2560

2.2) ผู้ประกอบการบริหารกิจกรรมเชิงพาณิชย์ (MasterConcessionaire : KPS) ดำเนินการ เมื่อวันที่ 1 ต.ค.2562 และแล้วเสร็จ เมื่อวันที่ 10 มี.ค.2563

2.3) ผู้ประกอบการรายย่อย (ร้านค้า F&B กับ Retail) ดำเนินการ เมื่อวันที่ 31 ส.ค.2566 และแล้วเสร็จ เมื่อวันที่ 31 ส.ค.2567

(3) ทอท. ได้มีคำสั่ง ที่ 1277/2567 ลงวันที่ 31 พ.ค.2567 เรื่อง แต่งตั้งคณะทำงานบริหารและพัฒนาระบบการจัดเก็บรายได้ด้านการพาณิชย์ของ ทอท. เพื่อดำเนินการควบคุมกำกับดูแล การบริหาร การพัฒนา และการรายงานข้อมูลการจัดเก็บรายได้ด้านการพาณิชย์ของ ทอท. ด้วยระบบรับรู้รายได้ให้เป็นไปตามวิธีการและแนวทางที่ ทอท.กำหนดให้เกิดความถูกต้องและมีประสิทธิภาพ รวมถึงติดตามและตรวจสอบการทำงานของระบบรับรู้รายได้โดยภาพรวมของท่าอากาศยานที่อยู่ในการกำกับดูแลของ ทอท.

(4) ทอท. ได้มีคู่มือปฏิบัติงาน (Standard Operating Procedure : SOP) ที่เกี่ยวข้องกับการติดตั้งและเชื่อมต่อระบบรับรู้รายได้ของ ทอท. และข้อกำหนด เงื่อนไข และหลักเกณฑ์การเชื่อมต่ออุปกรณ์ และระบบบันทึกยอดขายเรียบร้อยแล้ว

(5) ทอท. ดำเนินการตรวจสอบระบบรับรู้รายได้และรายได้จริงจากผู้ประกอบการเป็นประจำทุกเดือน ดังนี้

5.1) สุ่มตรวจยอดขายจากใบเสร็จของผู้ประกอบการเปรียบเทียบกับระบบรับรู้รายได้

5.2) ตรวจสอบยอดรายได้จากระบบรับรู้รายได้และยอดรายได้ที่ผู้ประกอบการรายงานยอดขายในทุกๆ สิ้นเดือน หากยอดรายได้ไม่ตรงกัน ทอท.จะดำเนินการแจ้งผู้ประกอบการจำหน่ายสินค้าปลอดอากร ผู้ประกอบการบริหารกิจกรรมเชิงพาณิชย์ และผู้ประกอบการรายย่อยเพื่อหาสาเหตุและปรับปรุงยอดรายได้ให้ตรงกัน

5.3) ตรวจสอบความผิดปกติของยอดรายได้ โดยวิธี Mystery Shopper ซึ่งเป็นการสุ่มซื้อสินค้าโดยผู้รับจ้างของ ทอท. เพื่อตรวจสอบ ความถูกต้องของใบเสร็จรับเงินที่ผู้ประกอบการออกให้กับลูกค้า ซึ่งสามารถนำข้อมูลมาสรุปเป็นสถิติจำนวนร้านค้าที่นำเงินเข้าระบบ RR System ได้ถูกต้องหรือไม่ถูกต้องต่อไป

2.2 การจัดตั้งจุดส่งมอบสินค้า (Pick Up Counter)

(1) ทอท. ได้จัดให้มีกิจการให้บริการเคาน์เตอร์ส่งมอบสินค้าปลอดอากรแบบ Common Use (Duty Free Pick up Counter) เพื่อให้บริการแก่ผู้โดยสารและผู้ใช้บริการ ด้วยวิธีการประมูลเสนอค่าผลประโยชน์ตอบแทน โดยผู้ชนะการประมูลคือ บริษัท คิง เพาเวอร์ ดีเวลลอปเม้นท์ จำกัด (KPDC) โดยเป็นการให้บริการส่งมอบสินค้าปลอดอากรให้แก่ลูกค้าผู้โดยสารเที่ยวบินระหว่างประเทศที่ซื้อสินค้าจากร้านค้าปลอดอากรในเมืองเพื่อนำออกนอกประเทศ ซึ่งผู้ประกอบการร้านค้าปลอดอากรทุกรายสามารถติดต่อขอใช้บริการได้ โดยได้เริ่มประกอบกิจการตั้งแต่วันที่ 28 ก.ย.2563 เป็นต้นมา

(2) เพื่อเป็นทางเลือกของผู้ใช้บริการ ทอท. ได้จัดให้มีการให้บริการเคาน์เตอร์ส่งมอบสินค้าปลอดอากรแบบสาธารณะ (Common Use) ที่เป็นของ ทอท. โดยได้ว่าจ้างกิจการค้าร่วมเอสเฮช-พีไอ ประกอบด้วย บริษัท สกายไฮ จำกัด และบริษัท โปร อินไซด์ จำกัด ให้บริการเคาน์เตอร์ ส่งมอบสินค้าปลอดอากร (Duty Free Pick up Counter) ณ ทสภ. แบบสาธารณะ (Common Use) จำนวน 1 งาน ระยะเวลา 5 ปี ตามสัญญาจ้างเหมาเอกชนให้บริการเคาน์เตอร์ส่งมอบสินค้าปลอดอากร (Duty Free Pick up Counter) ณ ทสภ. แบบสาธารณะ (Common User) ลงวันที่ 1 ธ.ค.2565 สัญญาเลขที่ GCS10-650409

(3) ปัจจุบันยังไม่มีผู้ประกอบการร้านค้าปลอดอากรในเมืองมาติดต่อขอใช้บริการเคาน์เตอร์ปลอดอากรแบบสาธารณะ (Common Use) ของ ทอท. แต่อย่างใด ทั้งนี้ ในกรณีที่มีผู้ประกอบการร้านค้าปลอดอากรแจ้งความประสงค์ขอใช้บริการ ทอท. สามารถให้บริการร้านค้าปลอดอากรได้ในทันที

อ่านประกอบ :

ช่วย‘คู่สัญญา’ต้องอยู่ในกรอบกม.! ครม.รับทราบ‘คลัง’สรุปแนวทางสกัดทุจริตแก้สัญญา‘ดิวตี้ฟรี’

ไม่มีมูล! ป.ป.ช.ตีตกกล่าวหา‘บอร์ด ทอท.’แก้สัญญา‘ดิวตี้ฟรี’ปี 63 เอื้อ‘คิงเพาเวอร์’มิชอบ

ฉบับเต็ม! ‘ศาลอุทธรณ์ฯ’ยกฟ้องคดี‘บอร์ด ทอท.’แก้สัญญาดิวตี้ฟรี ทำรัฐสูญรายได้ 4 หมื่นล.

ไม่ใช่ผู้เสียหายโดยตรง!‘ศาลอุทธรณ์’ยกฟ้องคดี‘ทอท.’แก้สัญญา‘ดิวตี้ฟรี’-‘ชาญชัย’ยื่นฎีกา

ร้อง‘ป.ป.ช.’ฟัน‘อนุทิน-พวก’ผิดม.157 ไม่ปฏิบัติตามข้อเสนอแนะป้องทุจริตฯแก้สัญญา‘ดิวตี้ฟรี’

ก่อนอุ้ม'คิงเพาเวอร์'รอบ2! 'ทอท.'แก้สัญญา‘ดิวตี้ฟรี-บริหารพื้นที่’ปี 63 รัฐสูญ 1.8 แสนล.

เปิดข้อเสนอ ป.ป.ช.สกัดทุจริตแก้สัญญาดิวตี้ฟรี ต้องไม่เอื้อ'บางราย'-ทำตามกม.วินัยการเงินฯ

บอร์ดทอท.เคาะแก้สัญญาดิวตี้ฟรีสนามบิน 5 แห่ง - ครม.รับทราบ ป.ป.ช.ส่งข้อเสนอแนะ

จ่อสรุปผลการศึกษา ‘ปัญหาดิวตี้ฟรี คิงเพาเวอร์’ ก.ย.นี้ ยันถ้าประมูลใหม่ยึดประโยชน์ ทอท. สูงสุด

เสียปย. 1.8 หมื่นล./ปี! ทอท.โชว์ผลกระทบแก้สัญญา‘ดิวตี้ฟรี’ปี 63 ก่อนอุ้ม‘คิงเพาเวอร์’รอบ2

ทอท.แจ้งตลาดหลักทรัพย์ฯ‘คิงเพาเวอร์’ขอเลิกดิวตี้ฟรี 5 สนามบิน รวม‘สุวรรณภูมิ-ดอนเมือง’